Enciklopedija Wiki

475.- Flavije Vasilisk (Latin: Flavius Basiliscus Augustus) postaje vizantski car.

681.. - Dvanaesti savjet u Toledu: kralj Ervig od Vizigota pokreće savjet u kome sprovodi različite mjere protiv Jevreja u Španiji.

1078. — Papa Grgur VII odgovorio je Mihailu Vojislavljeviću, oslovljavajući ga sa »kralju Slovena« da će mu, po nalogu pravde, kraljevske znake (insignije) svakako uputiti, ali odluku o uzdizanju Barske biskupije na rang nadbiskupije donijeti nakon dolaska u Rim nekog sposobnog izaslanika, koji bi izložio stanje crkvene organizacije u Duklji. Mihailo, koji je naslijedio kneza Vojislava, već je bio krunisan godinu dana ranije.

1790. – Rođen Karel Čapek, češki književnik

- Rođen Kurt Tucholsky, njemački novinar i književnik

1792.    - Rusko-Turski rat: Potpisan je mir u Jašiju između Rusije i Osmanskog carstva kojim je okončan rusko-turski rat, koji je Otomansko carstvo otpočelo u avgustu 1787. Reka Dnjestar postala je granica dve zemlje, ali je Rusija dobila crnomorsko primorje između reka Bug i Dnjestar s gradom Očakov, a potvrđen je i dokument iz 1783. o pripajanju Rusiji poluostrva Krim i oblasti Kubanj.

1793. – Francuz Žan Pjer Blanšar izveo prvi let balonom iznad sjevernoameričkog kontinenta.

1799. - Napoleonovi ratovi: Britanski premijer Vilijam Pit mlađi uveo je porez na dohodak od 2 šilinga na jednu funtu kako bi prikupio sredstva za ratne napore Velike Britanije u napoleonovim ratovima.

1804.- Prvi srpski ustanak: Ispred manastira Moravica Turci ubili srpskog arhimandrita Georgija Đorđevića Hadži-Đeru, narodnog prvaka u rudničkom kraju. Šest dana potom počela je „sječa knezova“, što je i dovelo do ustanka.

1822.- Portugalski princ Pedro I od Brazila odlučio je da ostane u Brazilu protiveći naredbi portugalskog kralja Žoao VI, čime je započet proces brazilske nezavisnosti.

1847.- Američko-meksički rat: Započela bitka kod La Mese.

1853. - Koncentracijom turskih trupa kod Spuža i odbacivanjem crnogorskih snaga na desnu obalu Zete, ostvarena je prva faza ratnog plana Omer-paše Latasa i otpočele pripreme za odlučujući udarac na Crnu Goru. Taj veliki pohod turske vojske na Crnu Goru, organizovan krajem 1852. poznat je kao Prva Omer-pašina vojna. U toj fazi napada odigrale su se bitke oko Župskog manastira, Ostroga, Grahova, Crmnice, Stubice i Spuža. Intervencijom velikih sila prekinut je prvi pohod Omer-paše Latasa na Crnu Goru, koju je turska vojska počela da napušta 12. februara 1853. godine.

1856. - Rođen Stevan Stojanović Mokranjac, srpski kompozitor i muzički pedagog. (prem. 1914)

1861. - Nezavisnost: Američki građanski rat: Incident „Zvezda Zapada“ (parabrod) dogodio se u blizini Čarlstona u Južnoj Karolini. Zvezda Zapada je bio američki civilni parobrod, a angažovan od strane vlade SAD za transport vojnih zaliha u američkom vojnom garnizonu Fort Sumter. Nedeljama nakon što je Južna Karolina izjavila da se otcepila od Sjedinjenih Američkih Država, i to pre nego što su učinile druge države da bi formirale Konfederaciju, to je bio početak građanskog rata i borbe Južne Karoline da stekne nezavisnost. Parabrod Zvezda Zapada je došao u luku Čarlston da bi snabdeo garnizon majora Roberta Andersona u tvrđavi Sumter. Na brod je pucano i pogođen je tri puta, što su zapravo bili prvi hici na neki brod u američkom građanskom ratu. Iako brod nije pretrpeo veću štetu, kapetan John McGovan smatrao je da je previše opasno za nastavak puta i okrenuo je brod i napustio je luku, posle čega se brod vratio prema matičnoj Njujorškoj luci.

- Američki građanski rat: Misisipi je postao druga država koja se otcijepila od Unije prije izbijanja rata.

1868. - Rođen S. P. L. Sørensen, danski hemičar

1873.- Umro Napoleon III, predsednik Francuske i car (rođ. 1808)

1878. - Prvi srpsko-turski rat: U tom ratu srpska vojska je ušla u Niš, a Turci narednog dana predali tvrđavu i varoš, čime je okončana turska uprava u tom gradu. Borbe trajale 25 dana, a odlučujuća bila pobjeda Braničevske brigade na Čegru. U završnim operacijama Moravski i Šumadijski korpus osvojili su sve strateške objekte u Nišu.

.- Umberto I postaje italijanski kralj.

- Umro  Vitorio Emanuele II, italijanski kralj (rođ. 1820)

1890. - Rođen Karel Čapek, češki književnik. (prem. 1938)

- Rođena  Marija Rumunska, rumunska princeza i kraljica Kraljevine Jugoslavije

1908. - Umro Wilhelm Busch, njemački slikar i književnik

- Rođena  Simone de Beauvoir, francuska književnica i feministica

1911. - U Donjem gradu, na potezu od turskog hamama (danas planetarijum) prema ušću Save u Dunav, ispod kalemegdanske tvrđave, pionir vazduhoplovstva Slovenac Edvard Rusijan (1886–1911) uzletio je svojom letjelicom, koja se ubrzo srušila pod bedemima beogradske tvrđave i Rusijan je poginuo. Edvard Rusjan, pionir vazduhoplovstva i jedan od prvih avijatičara uopšte i bio je aktivan popularizator u to vrijeme senzacionalnog vazduhoplovstva. On je u saradnji sa Srbinom Mihajlom Merčepom, krajem 1910. u Zagrebu, sagradio jednokrilac nazvan “Merčep–Rusjan”. Rusjan je 67. na listi pilota koji su do tada poginuli u vazduhoplovnim udesima.

1913. – Rođen Richard Nixon, američki političar i državnik

1916. - Bitka kod Galipolja zaključena je pobjedom Osmanskog carstva kada su posljednje savezničke snage evakuisane sa poluostrva.

1917. - Britanska vojska je porazila osmansku vojsku u bici kod Rafe, u blizini egipatske granice sa Palestinom.

1919. - U Čakovcu usvojena Rezolucija o otcjepljenju Međumurja od Mađarske.

1921.- Grčko-turski rat: Prva bitka kod Inonu-a, u blizini Eskišehira u Anadoliji.

1922.- Rođen  Ahmed Seku Ture, gvinejski političar i pisac, 1. predsjednik Gvineje. (prem. 1984)

1925.- Rođen  Li van Klif, američki glumac. (prem. 1989)

1928. - Rođen Domenico Modugno, italijanski kantautor

1932. - Rođen  Božidar Pavićević, srpski glumac. (prem. 2004)

1941.– Rođen Joan Baez, američka pjevačica folka

1942.   – U Petrovgradu, Kikindi i drugim mjestima u Banatu Nijemci u Drugom svjetskom ratu strijeljali 150 komunista i simpatizera partizana. Istog dana mađarske okupacione vlasti počele masovno hapšenje i ubijanje Srba s druge strane rijeke Tise. U Đurđevu kod Žablja, Šajkašu i Gospođincima streljano 60 Srba.

1944. -Počelo savezničko Bombardovanje Pule u Drugom svjetskom ratu.

- Rođen Džimi Pejdž, engleski muzičar i muzički producent, najpoznatiji kao gitarista grupa Led Zeppelin i The Yardbirds.

1945.  – Počelo iskrcavanje američkih trupa u Drugom svjetskom ratu na najveće filipinsko ostrvo Luzon. Borbe okončane 15. avgusta kapitulacijom japanskih snaga.

1947. – Umro   Karl Mannheim, mađarski sociolog i filozof

1949. – Rođen Mary Roos, njemačka pjevačica

1951. - Rođena Kristal Gejl, američka muzičarka.

1953.   – Potonuo južnokorejski putnički feribot, život izgubilo 349 osoba.

1954.– Rođen Mirza Delibašić, bosanska košarkaška zvijezda.

- Rođen  Džej Kej Simons, američki glumac.

1956.- Rođena Imelda Stonton, engleska glumica.

1957. - Britanski premijer Ser Anthoni Eden podnosi ostavku zbog neuspeha da ponovo zadrži Suecki kanal. Posle Egipatske nezavisnosti, Egipat je preuzeo i suverenitet nad Suetskim kanalom. Došlo je do rata Engleza i Egipćana, gde su Englezi izgubili u tom ratu i povukli se, pa od tada Egipat kontroliše Suetski kanal.

1958.–Rođen  Mehmet Ali Agca,  turski desničar i atentator

1962. – SSSR i Kuba potpisali trgovinski sporazum na osnovu koga je Kuba dobijala robu po povoljnim i niskim cijenama. Ugovor prestao da važi 1991.

- Umro  Jovan Gec, srpski glumac, režiser i dramski pisac. (rođ. 1893 ili 1894)-

1964. - Američke trupe u Panami u krvi su ugušile studentske demonstracije protiv prisustva SAD u zoni Panamskog kanala, usmrtivši 22 panamska studenta.

1965.– Rođena Bisera Boškailo, bosanskohercegovačka književnica i prevodilac

- Rođen Magsi Bougs, američki košarkaš i košarkaški trener.

- Rođen  Hadavej, trinidadsko-nemački muzičar.

1967.- Rođena Rođen Klaudio Kaniđa, argentinski fudbaler.

1970. – Rođena Lara Fabian, belgijsko-kanadska pjevačica

1973.- Rođen  Rođen Stevo Glogovac, srpski fudbaler i fudbalski trener.

- Šon Pol, jamajkanski muzičar i muzički producent.

1977. - Rođen Skuni Pen, američki košarkaš.

1978.   - U Iranu počela islamska revolucija u kojoj je godinu dana kasnije zbačen sa vlasti šah Reza Pahlavi.

.- Rođen Đenaro Gatuzo, italijanski fudbaler i fudbalski trener.

1987. - Rođen  Paolo Nutini, škotski muzičar.

1988.- Rođen Mladen Jeremić, srpski košarkaš.

1989. - Rođena Nina Dobrev, kanadsko-bugarska glumica.

- Rođen  Samardo Samjuels, jamajkanski košarkaš.

1990. - Rođena Stefana Veljković, srpska odbojkašica.

1991.– Rođen Amel Tuka, bosanskohercegovački atletičar

1992.  - Rođen Aleksandar Kovačević, srpski fudbaler.

1995. Rođen Dominik Livaković, hrvatski fudbalski golman.

1996.   - Čečenski pobunjenici zauzeli bolnicu i uzeli najmanje 2.000 talaca u dagestanskom gradu Kizliar. Pobunjenici tražili prekid rata u svojoj državi.

- Obustavljen zračni humanitarni most za Sarajevo, najveći zračni most u historiji zrakoplovstva poslije sovjetske blokade Berlina. Tokom tri i po godine rata u Bosni i Hercegovini, obavljeno 13.000 humanitarnih letova kojima je dopremljeno više od 160.000 tona pomoći.

- Prvi čečenski rat: Čečenski pobunjenici zauzeli bolnicu i uzeli najmanje 2.000 talaca u dagestanskom gradu Kizljar. Pobunjenici tražili prekid rata u svojoj državi.

1997.- Rođen Vanja Marinković, srpski košarkaš.

1999. – Prilikom hapšenja, pripadnici SFOR-a ubili Dragana Gagovića, optuženog pred Međunarodnim sudom u Hagu za ratne zločine počinjene u ratu u Bosni.

2001.- Međunarodni krivični sud: Bivša predsednica Republike Srpske Biljana Plavšić dobrovoljno je otputovala u Hag. Tužilaštvo Tribunala podiglo je protiv nje optužnicu u julu 2000. godine, kojom je tereti da je u periodu od 15. jula 1991. godine do 31. decembra 1992. godine, kao član Predsedništva BiH, a potom predsednica Republike Srpske, preduzimala određene radnje koje, prema mišljenju Tužilaštva, predstavljaju „ratne zločine koji spadaju u nadležnost Suda“.

- Održan referendum za nezavisnost Južnog Sudana.

2002. - sankcije na prodaju oružja Jugoslaviji, uvedene 1996.

- Vlada SAD-a pokrenula istragu o stečaju međunarodne elektrodistributerske kompanije Enron, najvećem bankrotstvu u američkoj historiji.

2003.- Hemijsko oružje: U izvještaju Savetu bezbjednosti inspektori za oružje, Hans Bliks i Mohamed el Baradej su naveli da do tada nisu otkrili nijedan dokaz da Irak posjeduje ili da razvija hemijsko, biološko ili nuklearno oružje.

2004. - Turska je potpisala protokol kojim se ukida smrtna kazna čak i u slučaju rata, što je bio početni korak za otpočinjanja pregovora o njenom prijemu u EU.

2005.- Mirovni sporazum: Sudanski potpredsednik Ali Osman Taha i Džon Garang, šef "Oslobodilačkog pokreta sudanskog naroda" (SPLM) - pobunjeničke grupe sa juga Sudana, potpisali su u Najrobiju, u Keniji, mirovni sporazum nakon građanskog rata koji je trajao 21 godinu.

2007. - CIA skinula oznaku tajne sa dokumenata koji opisuju ulogu Tomislava Merčepa u Hrvatskoj, kada je počinio i direktno naredio brojne zločine nad Srbima.

- Japan je zvanično formirao ministarstvo odbrane, prvi put poslije Drugog svjetskog rata.

2009. - Izrael je odbacio rezoluciju Ujedinjenih nacija koja je obavezivala na hitan i trajan prekid vatre u Gazi, dok su mlaznjaci i tenkovi ponovo granatirali palestinsku enklavu.

2015. - Počelo 16. kontinentalno nogometno prvenstvo Azije, AFC Azijski kup 2015. u Australiji.

– Umro Muhamed Mujkanović, bosanskohercegovački interpretator sevdalinki

2016. – U Prištini eskalirali sukobi između policije i demonstranata koji se protive Zajednici srpskih opština; bacani Molotovljevi kokteli na zgradu vlade.

2019. - Umro  Anatolij Lukjanov, sovjetski i ruski političar. (rođ. 1930)

- Umro Milan Pančevski, makedonski političar. (rođ. 1935)